نقش انعطاف‌پذیری شناختی در ارتقای بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان: یک مطالعه مروری
کد مقاله : 1435-PWBE
نویسندگان
سنا نجفی1، بتول زارع *2
1کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی تربیتی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
2کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی، گروه روان شناسی ، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده مقاله
با توجه به افزایش فشارهای تحصیلی، اجتماعی و هیجانی در دوران مدرسه، توجه به عوامل شناختی مؤثر بر بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان به‌عنوان یکی از اولویت‌های اساسی نظام‌های آموزشی مطرح شده است.در این میان، انعطاف‌پذیری شناختی به‌عنوان توانمندی کلیدی در سازگاری با شرایط متغیر، تنظیم هیجان و مدیریت مؤثر چالش‌های تحصیلی و روانی، می‌تواند نقش مهمی در ارتقای بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان ایفا کند.پژوهش حاضر با هدف تبیین و یکپارچه‌سازی شواهد موجود درباره نقش و تأثیر انعطاف‌پذیری شناختی در ارتقای بهزیستی روان‌شناختی دانش‌آموزان، به‌صورت یک مطالعه مروری نظام‌مند انجام شد.بدین منظور، مقالات پژوهشی منتشرشده به زبان انگلیسی و فارسی در بازه زمانی 2020 تا 2025 از پایگاه‌های اطلاعاتی PubMed، Scopus، Web of Scienceو Google Scholar با استفاده از راهبرد جستجوی هدفمند استخراج شدند. پس از غربالگری اولیه، حذف مقالات تکراری و بررسی ملاک‌های ورود و خروج، در نهایت پنج مقاله واجد شرایط برای تحلیل نهایی انتخاب شد.یافته‌های مطالعات نشان داد که انعطاف‌پذیری شناختی با مؤلفه‌های مختلف بهزیستی روان‌شناختی از جمله پذیرش خود، تسلط بر محیط، روابط مثبت، هدفمندی در زندگی و کاهش نشانه‌های هیجانی منفی در دانش‌آموزان ارتباط معناداری دارد و این رابطه در برخی پژوهش‌ها تحت تأثیر متغیرهایی مانند تنظیم هیجان، خودکارآمدی و راهبردهای مقابله‌ای قرار می‌گیرد. با این حال، غلبه طرح‌های مقطعی، استفاده از ابزارهای خودگزارشی و کمبود مطالعات مداخله‌ای از جمله محدودیت‌های پژوهش‌های موجود است. در مجموع، نتایج این مطالعه بر ضرورت طراحی و اجرای مداخلات آموزشی و روان‌شناختی مبتنی بر تقویت انعطاف‌پذیری شناختی در محیط‌های مدرسه‌ای به‌منظور ارتقای بهزیستی روان‌شناختی و پیشگیری از مشکلات هیجانی دانش‌آموزان تأکید دارد.
کلیدواژه ها
انعطاف‌پذیری شناختی، بهزیستی روان‌شناختی، سلامت روان، دانش‌آموزان، مطالعه مروری نظام‌مند
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی