عدالت آموزشی و بهزیستی روان‌شناختی در آموزش: با تاکید بر رویکرد شایستگی آمارتیا سن
کد مقاله : 1434-PWBE (R1)
نویسندگان
مرضیه عالی *
عضو هیات علمی
چکیده مقاله
چکیده
بهزیستی روان‌شناختی در دهه‌های اخیر به یکی از مفاهیم محوری در گفتمان‌های سیاست‌گذاری آموزشی در سطح جهانی تبدیل شده و اغلب به‌عنوان پیش‌شرط یادگیری مؤثر، مشارکت تحصیلی پایدار و موفقیت آموزشی معرفی می‌شود. با این حال، نحوه مفهوم‌پردازی بهزیستی و نسبت آن با عدالت آموزشی همواره محل مناقشه بوده است؛ چراکه بهزیستی می‌تواند هم در خدمت کاهش نابرابری‌های آموزشی و هم در جهت مدیریت هنجاری احساسات و رفتارهای دانش‌آموزان به کار گرفته شود. این مقاله با بهره‌گیری از تحلیل گفتمان انتقادی و با تکیه بر رویکرد شایستگی آمارتیا سن، به بررسی پیوند میان بهزیستی روان‌شناختی و عدالت آموزشی در سیاست‌ها و گفتمان‌های آموزش مدرسه‌ای می‌پردازد. یافته‌های تحلیلی نشان می‌دهد که گفتمان‌های مسلط بهزیستی، بسته به چارچوب ایدئولوژیک حاکم، می‌توانند یا در راستای تحقق عدالت آموزشی و شکوفایی انسانی عمل کنند یا به ابزاری برای بازتولید نابرابری‌ها در قالب پروژه‌های سرمایه انسانی بدل شوند. در بخش پایانی، دلالت‌های این تحلیل برای نظام آموزشی ایران و سیاست‌های مرتبط با بهزیستی دانش‌آموزان در راستای عدالت تربیتی مورد بحث قرار می‌گیرد.
کلیدواژه ها
بهزیستی روان‌شناختی، عدالت آموزشی، تحلیل گفتمان انتقادی، رویکرد شایستگی، سیاست آموزشی، آموزش ایران
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی