واکاوی عوامل موثر بر شادکامی و بهزیستی در مدارس در قالب عناصر برنامه درسی
کد مقاله : 1422-PWBE
نویسندگان
مرضیه دهقانی *1، نگین فخار2
1دانشیار، گروه روش‌ها و برنامه ریزی آموزشی، دانشکده روان شناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران.
2دانشجوی دکتری برنامه‌ریزی درسی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
چکیده مقاله
با وجود گسترش پژوهش‌ها در حوزه شادکامی و بهزیستی دانش‌آموزان، همچنان شکاف‌های قابل‌توجهی در شناسایی دقیق مؤلفه‌های مؤثر بر شادی در محیط‌های مدرسه‌ای وجود دارد. ازاین‌رو، پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تبیین عوامل مؤثر بر ایجاد و ارتقای شادکامی و بهزیستی در مدارس، با رویکردی تحلیلی و با بهره‌گیری از روش سنتزپژوهی انجام شد. میدان پژوهش شامل مطالعات نظری و تجربی معتبر در حوزه‌های روان‌شناسی و علوم تربیتی مرتبط با شادکامی، بهزیستی و مدرسه شاد بود که با روش نمونه‌گیری هدفمند و ملاک‌محور انتخاب شدند. داده‌ها از طریق فیش‌برداری نظام‌مند و فرم استخراج داده‌ها گردآوری و با استفاده از تحلیل محتوای کیفی و سنتز مفهومی تحلیل شدند. یافته‌ها نشان داد شادکامی و بهزیستی مفاهیمی چندبعدی و وابسته به زمینه‌های فرهنگی هستند که در چارچوب دو رویکرد کلان لذت‌گرایانه و سعادت‌گرایانه تبیین می‌شوند. نتایج سنتز پژوهش‌ها حاکی از آن است که عوامل مؤثر بر شادکامی در مدرسه در قالب عناصر برنامه درسی شامل اهداف آموزشی (توسعه هوش عاطفی، تاب‌آوری و خودمختاری)، محتوای درسی (توجه به رفاه روانی، تنوع و تناسب فرهنگی)، روش‌های تدریس (یادگیری مشارکتی، محیط حمایتی و تمرکز بر نقاط قوت) و عوامل بیرونی (جو مدرسه، مشارکت خانواده و رهبری آموزشی) قابل شناسایی است. در مجموع، یافته‌ها نشان می‌دهد برنامه درسی مدرسه شاد نیازمند رویکردی جامع است که علاوه بر توسعه فردی دانش‌آموزان، بر تقویت روابط اجتماعی و مشارکت خانواده نیز تأکید داشته باشد.
کلیدواژه ها
برنامه‌درسی، بهزیستی روانشناختی، شادکامی، مدرسه شاد.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی