| راهبردهای روانشناختی در مدیریت استرس و اضطراب تحصیلی دانشجویان |
| کد مقاله : 1420-PWBE (R1) |
| نویسندگان |
|
مرتضی گلشنی گهراز *1، ابراهیم طاهری نمهیل2 1دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی تربیتی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 2دانشجوی دکتری مدیریت آموزش عالی، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی دانشگاه تهران.،تهران ،ایران |
| چکیده مقاله |
| این پژوهش با هدف بررسی عوامل روانشناختی ایجادکننده استرس و اضطراب تحصیلی و شناسایی راهبردهای روانشناختی مدیریت آن در میان دانشجویان انجام شد. روش تحقیق بهصورت ترکیبی از مرور نظاممند و نظریه دادهبنیاد طراحی گردید. در بخش مرور نظاممند، 39 سند علمی منتشرشده بین سالهای 2010 تا 2025 با رویکرد PRISMA تحلیل شدند. در بخش دادهبنیاد نیز مصاحبه با 25 استاد روانشناسی شهر اردبیل صورت گرفت. نمونهگیری در هر دو بخش به شیوه هدفمند ملاکی و بر اساس معیار اشباع نظری انجام شد. همچنین تحلیل دادهها بر اساس رویکرد استراس و کوربین (1998) در سه مرحله کدگذاری باز، محوری و گزینشی انجام گرفت. یافتهها نشان دادند که استرس و اضطراب تحصیلی تحت تأثیر چهار دسته عامل قرار دارند: عوامل تحصیلی ـ آموزشی (حجم کاری، امتحانات، فشارهای تحصیلی، روابط با اساتید)، عوامل روانشناختی ـ فردی (ترس از شکست، عزت نفس پایین، عادات مطالعه ناکارآمد)، عوامل خانوادگی و بینفردی (انتظارات والدین، فشار همسالان، کمبود حمایت اجتماعی)، و عوامل اجتماعی ـ محیطی (مشکلات مالی، رقابت، فشارهای اجتماعی و محیط دانشگاهی). از دیدگاه اساتید روانشناسی، مؤلفههایی چون کمالگرایی افراطی، اضطراب آزمون، خودکارآمدی ضعیف، نیاز به تأیید دیگران و آشفتگی شناختی از مهمترین زمینههای شکلگیری استرس تحصیلی هستند.. در مرور نظاممند نیز غربالگری مقالات توسط دو پژوهشگر مستقل انجام شد و ضریب توافق بالا نشاندهنده دقت انتخاب اسناد بود. نتایج نشان داد که راهبردهای روانشناختی مانند تقویت تابآوری، آموزش مهارتهای مقابلهای، اصلاح باورهای ناکارآمد، ارتقای حمایت اجتماعی و توجه به سرمایه روانشناختی میتوانند نقش مؤثری در کاهش استرس و اضطراب تحصیلی ایفا کنند. |
| کلیدواژه ها |
| استرس و اضطراب تحصیلی، روانشناختی، دانشجویان |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی |
