| زنجیرههای شرطیسازی مرتبهبالا در فرسودگی شغلی معلمان: تحلیل کیفی برهمنهی محرکهای شرطی در نظام آموزشی |
| کد مقاله : 1371-PWBE |
| نویسندگان |
|
رضا خنار * دانشجوی کارشناسی ارشد روانشناسی بالینی |
| چکیده مقاله |
| فرسودگی شغلی معلمان یکی از چالشهای اصلی نظام آموزشی ایران است که بر کیفیت آموزش و سلامت روانی معلمان تأثیر عمیق میگذارد. این پژوهش کیفی با هدف بررسی زنجیرههای شرطیسازی مرتبهبالا در فرسودگی شغلی معلمان و تحلیل برهمنهی محرکهای شرطی در نظام آموزشی انجام شد. با استفاده از رویکرد پدیدارشناختی توصیفی و روش تحلیل تماتیک، دادهها از طریق مصاحبههای نیمهساختاریافته عمیق با ۲۸ معلم شاغل در مدارس دولتی و غیردولتی استان مازندران (با میانگین سنی ۴۲ سال و میانگین سابقه کاری ۱۴ سال) جمعآوری گردید. نمونهگیری به صورت هدفمند و گلولهبرفی انجام گرفت و اشباع نظری پس از مصاحبه بیست و سوم حاصل شد. تحلیل دادهها منجر به شناسایی سه تم اصلی گردید: زنجیرههای شرطیسازی مرتبهبالا در محیط کاری (شامل گسترش محرکهای شرطی از مرتبه اول به مرتبههای بالاتر)، برهمنهی محرکهای شرطی در نظام آموزشی (همپوشانی محرکهای اداری، آموزشی و اجتماعی)، و اثرات تجمعی بر فرسودگی شغلی (چرخههای خودتقویتکننده پاسخهای عاطفی و جسمانی منفی). یافتهها نشان داد که محرکهای خنثی اولیه مانند صدای زنگ مدرسه یا دیدن دفتر نمرات، از طریق جفتشدن مکرر با فشارهای کاری، به زنجیرههای شرطی مرتبهبالا تبدیل میشوند و با برهمنهی عوامل سازمانی و اجتماعی، فرسودگی را به الگویی مزمن و پایدار تبدیل میکنند. این پژوهش بر اهمیت مداخلات مبتنی بر اصول شرطیسازی کلاسیک و خاموشی شرطی برای قطع زنجیرهها تأکید دارد و پیشنهادهایی برای سیاستگذاری آموزشی ارائه میدهد. نتایج حاکی از آن است که درک فرآیندهای شرطیسازی مرتبهبالا میتواند به کاهش فرسودگی شغلی و بهبود عملکرد معلمان کمک کند. |
| کلیدواژه ها |
| واپاشی تمایز محرکی، شرطیسازی کلاسیک، اضطراب شناختی، نظام ارزیابی تحصیلی |
| وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر |
