کاوش کیفی تعامل کاربران افسرده با چت‌بات‌ها: از ترجیحات نقش تا ملاحظات اخلاقی
کد مقاله : 1334-PWBE (R1)
نویسندگان
مهدی عبودی *
دانشجوی ارشد روانشناسی بالینی دانشگاه پیام نور
چکیده مقاله
افسردگی یکی از شایع‌ترین اختلالات روانی در میان نوجوانان و جوانان است و با وجود درمان‌های مؤثر، موانعی مانند انگ اجتماعی، هزینه، کمبود زمان و دشواری دسترسی، مانع استفاده گسترده از خدمات سلامت روان می‌شود. در این شرایط، چت‌بات‌ها به عنوان ابزارهای دیجیتال نوظهور، به‌ویژه برای ارائه حمایت اولیه، مورد توجه قرار گرفته‌اند. هدف این مطالعه، بررسی تجربه‌های زیسته افراد مبتلا به افسردگی در تعامل با چت‌بات‌ها و تمرکز بر الگوهای کمک‌خواهی، کیفیت پاسخ‌ها، ترجیحات نقش چت‌بات و ملاحظات اخلاقی است. این پژوهش به‌صورت مرور کیفی روایتی انجام شد و سه مطالعه کیفی منتشرشده در سال ۲۰۲۵ انتخاب و با استفاده از تحلیل تماتیک استقرایی بررسی شدند. داده‌ها شامل نقل‌قول‌های مستقیم کاربران، یافته‌ها و تفسیرهای کیفی مطالعات بودند. نتایج نشان داد کاربران اغلب افسردگی، تنهایی و نیازهای هیجانی خود را به‌صورت صریح و بدون ترس از قضاوت با چت‌بات‌ها در میان می‌گذارند. پاسخ‌های چت‌بات‌ها از همدلانه و حمایتی تا سطحی و غیرمرتبط متغیر بود. همچنین، کاربران انتظارات متفاوت و گاه متناقضی از نقش چت‌بات‌ها داشتند و خواهان انعطاف‌پذیری میان نقش «دوست» و «درمانگر» بودند. نگرانی‌هایی درباره حریم خصوصی، حساسیت فرهنگی و خطر وابستگی نیز مطرح شد. به‌طور کلی، چت‌بات‌ها می‌توانند به‌عنوان مکملی برای خدمات سلامت روان عمل کنند، مشروط بر آنکه طراحی آن‌ها همدلانه، انعطاف‌پذیر و اخلاق‌محور باشد.
کلیدواژه ها
واژه‌های کلیدی: افسردگی، چت‌بات‌ها، الگوهای کمک‌خواهی، ترجیحات نقش، اتحاد درمانی
وضعیت: پذیرفته شده برای ارسال فایل های ارائه پوستر