طراحی مدل رهبری آموزشی هیجانی–شناختی و بررسی تأثیر آن بر سلامت روان و کارکردهای شناختی دانش‌آموزان
کد مقاله : 1180-PWBE (R2)
نویسندگان
مریم اسماعیلی *1، محدثه اسماعیلی2، علیرضا قنبری3
1دکتری مدیریت آموزشی، گروه علوم تربیتی، واحد کرج، دانشگاه آزاد اسلامی، کرج، ایران.
2دانشجوی دکتری برنامه ریزی درسی ، گروه علوم تربیتی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران ، ایران.
3دانشجوی دکتری روانشناسی تربیتی، گروه روانشناسی، واحد تهران شمال، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران.
چکیده مقاله
هدف پژوهش حاضر طراحی و آزمون مدل رهبری آموزشی هیجانی–شناختی و تبیین نقش آن در سلامت روان و کارکردهای شناختی دانش‌آموزان (توجه، خودکارآمدی و تعلل‌ورزی تحصیلی) بود. این مطالعه از نوع پژوهش کاربردی با رویکرد کمی و طرح همبستگی و مدل‌یابی معادلات ساختاری انجام شد. جامعه پژوهش شامل تمامی دانش‌آموزان پایه‌های چهارم تا ششم و مدیران مدارس ابتدایی شهرستان شهریار در سال تحصیلی ۱۴۰۴–۱۴۰۵ بود. با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چندمرحله‌ای ابتدا ۱۲ مدرسه به‌صورت تصادفی انتخاب شد و سپس از هر مدرسه یک مدیر (مجموع ۱۲ مدیر) و به‌طور میانگین ۱۵ دانش‌آموز به‌صورت طبقه‌ای تصادفی انتخاب شدند، به‌طوری‌که حجم نمونه نهایی شامل ۱۲ مدیر و ۱۸۰ دانش‌آموز شد. داده‌ها با پرسشنامه ساختاریافته رهبری هیجانی–شناختی (ساخته و اعتبارسنجی‌شده در پژوهش)، مقیاس بهزیستی روان‌شناختی ریف (Ryff)، آزمون توجه (Conners’Continuous Performance Test)، مقیاس خودکارآمدی عمومی و پرسشنامه تعلل‌ورزی تحصیلی معتبر گردآوری گردید. روایی سازه‌ای با تحلیل عاملی اکتشافی و تأییدی و پایایی با آلفای کرونباخ و ضریب بازآزمایی بررسی شدو مقادیر در محدوده قابل‌قبول قرار گرفت. تحلیل داده‌ها با استفاده از SPSS و AMOS و روش‌های تحلیل مسیر،مدل‌یابی معادلات ساختاری،آزمون اثرات میانجی و برآورد ضریب‌های استاندارد صورت گرفت. نتایج نشان داد رهبری آموزشی هیجانی–شناختی تأثیر مستقیم و معنادار بر سلامت روان دانش‌آموزان دارد (β=0.41, p<0.01)؛ همچنین اثر غیرمستقیم معناداری از طریق افزایش توجه و خودکارآمدی و کاهش تعلل‌ورزی مشاهده شد. مدل نهایی دارای برازش مطلوب بود (RMSEA=0.055, CFI=0.95, TLI=0.93). یافته‌ها نشان می‌دهد ادغام مؤلفه‌های هیجانی و شناختی در سبک رهبری مدارس می‌تواند بهبود چشمگیری در سلامت روان و عملکرد تحصیلی دانش‌آموزان ایجاد کند.
کلیدواژه ها
رهبری آموزشی هیجانی–شناختی، سلامت روان، توجه، خودکارآمدی، تعلل‌ورزی تحصیلی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی