ذهن‌آگاهی در کلاس درس: ارتقای بهزیستی روان‌شناختی و موفقیت تحصیلی دانشجویان در دوران کووید-۱۹ و پس از آن
کد مقاله : 1111-PWBE
نویسندگان
کیمیا صحراییان *
استادیار گروه روانشناسی، مرکز آموزش عالی اقلید، اقلید، ایران
چکیده مقاله
همه‌گیری کووید-19 چالش‌های گسترده‌ای را برای نظام‌های آموزشی ایجاد کرد و به‌ویژه سلامت روان و عملکرد تحصیلی دانشجویان را تحت تأثیر قرار داد. در این شرایط، ذهن‌آگاهی به‌عنوان رویکردی مؤثر برای تنظیم هیجان‌ها و ارتقای بهزیستی روان‌شناختی توجه پژوهشگران را به خود جلب کرد. هدف پژوهش حاضر، مرور نظام‌مند مطالعات مربوط به نقش ذهن‌آگاهی در ارتقای بهزیستی روان‌شناختی و موفقیت تحصیلی دانشجویان در دوران کووید-19 و پس از آن بود. این پژوهش از نوع مروری نظام‌مند است و جامعه پژوهش شامل مطالعات منتشرشده درباره ذهن‌آگاهی در آموزش عالی در بازه زمانی 2021 تا 2024 بود. جستجو در پایگاه‌های بین‌المللی انجام شد و پس از غربالگری و ارزیابی کیفی، 18 مطالعه که با ملاک‌های ورود سازگار بودند، مورد تحلیل محتوایی قرار گرفتند. ابزار جمع‌آوری داده‌ها شامل مقالات علمی معتبر بود و تحلیل داده‌ها به روش تحلیل مضمون انجام شد. یافته‌ها نشان داد که مداخلات مبتنی بر ذهن‌آگاهی موجب کاهش اضطراب، استرس و نشخوار ذهنی، و در عین حال افزایش خودتنظیمی هیجانی، تمرکز، انگیزش و مشارکت تحصیلی دانشجویان شده‌اند. همچنین، برنامه‌های ساختاریافته و تمرین‌های کوتاه‌مدت ذهن‌آگاهی، به‌ویژه در قالب آموزش آنلاین یا گروهی، اثربخشی قابل توجهی در بهبود تاب‌آوری و عملکرد تحصیلی نشان دادند. نتیجه‌گیری این‌که ادغام ذهن‌آگاهی در محیط‌های آموزشی، به‌ویژه در دوران پساکرونا، می‌تواند راهبردی کارآمد برای ارتقای سلامت روان و موفقیت تحصیلی دانشجویان باشد و پیشنهاد می‌شود دانشگاه‌ها از این رویکرد به صورت نظام‌مند استفاده کنند.
کلیدواژه ها
ذهن‌آگاهی؛ بهزیستی روان‌شناختی؛ موفقیت تحصیلی؛ کووید-19؛ آموزش عالی.
وضعیت: پذیرفته شده برای ارائه شفاهی